lipiec 2010

sierpień 2010

maj 2010

czerwiec 2010

marzec 2010

kwiecień 2010

styczeń 2010

luty 2010
   

styczeń 2009

luty 2009

marzec 2009

kwiecień 2009

maj 2009

czerwiec 2009

lipiec 2009

sierpień 2009

wrzesień 2009

październik 2009

listopad 2009

grudzień 2009
   

styczeń 2008

luty 2008

marzec 2008

kwiecień 2008

maj 2008

czerwiec 2008

lipiec 2008

sierpień 2008

wrzesień 2008

październik 2008

listopad 2008

grudzień 2008
   

styczeń 2007

luty 2007

marzec 2007

kwiecień 2007

maj 2007

czerwiec 2007

lipiec 2007

sierpień 2007

wrzesień 2007

październik 2007

listopad 2007

grudzień 2007
 

styczeń 2006

luty 2006

marzec 2006

kwiecień 2006

maj 2006

czerwiec 2006

lipiec 2006

sierpień 2006

wrzesień 2006

październik 2006

listopad 2006

grudzień 2006
 

styczeń 2005

luty 2005

marzec 2005

kwiecień 2005

maj 2005

czerwiec 2005

lipiec 2005

sierpień 2005

wrzesień 2005

październik 2005

grudzień 2005
 
SIERPIEŃ

nr 8/2010

Ksiądz Wiktor Potrzebski

Zginął w Powstaniu Warszawskim

Ksiądz Wiktor Potrzebski był kapłanem diecezji włocławskiej, później łódzkiej, ale w latach 1928-1940 pracował w Archidiecezji Wileńskiej. Zagrożony aresztowaniem przez władze bolszewickie w Grodnie, musiał opuścić to miasto i przybył do Warszawy, gdzie zapisał kolejną piękną kartę swego życia służąc Kościołowi i Ojczyźnie i składając w ofierze własne życie.

Wiktor Potrzebski urodził się 30 VII 1880 roku we wsi Ślesin w powiecie Konin. Ukończył Seminarium Duchowne we Włocławku i w 1904 roku przyjął święcenia kapłańskie. Na pierwszej placówce – w parafii Koło nad Wartą – dał się poznać jako gorliwy kapłan, dobry kaznodzieja, a także działacz społeczny. Tworzył związki rzemieślnicze i zakładał spółdzielnie. Za działalność patriotyczną, antycarską usiłowano go aresztować, ale parafianie stanęli w jego obronie i udało mu się uciec i schronić w Wielkopolsce, pod zaborem pruskim.

Potem osiadł w Galicji. Uczęszczał na wykłady na Uniwersytecie Jagiellońskim, m.in. literatury, psychologii, historii, a następnie pracował w duszpasterstwie w Archidiecezji Lwowskiej. Jako wikariusz pracował w parafii św. Anny we Lwowie (1908-1909), był prefektem w parafii Dolina (1909-1913), a następnie w Monasterzyskach (1913-1916). W latach 1916-1921 był administratorem parafii Sokołówka.

W 1921 roku wrócił do diecezji włocławskiej. Najpierw był prefektem w Bełchatowie, w latach 1922-1927 był prefektem szkół średnich (m.in. Gimnazjum Bolesława Chrobrego) i rektorem kościoła ss. dominikanek w Piotrkowie Trybunalskim, a następnie rektorem kościoła św. Franciszka Ksawerego.

W 1928 roku przybył do Archidiecezji Wileńskiej i tu został prefektem w państwowym Seminarium Nauczycielskim w Trokach. Opiekował się też Sodalicją Mariańską. Napisano o nim: „Bardzo energiczny, szybko włączył się i ożywił życie szkolne i internatowe. Był to dobry psycholog, rozumiejący młodzież. Oprócz religii prowadził w razie potrzeby inne przedmioty”. Razem z Ludwikiem Jaworskim redagował kwartalnik „Ogniwo”.

Po 10 latach pracy w Trokach ks. Potrzebski w 1937 roku przybył do Grodna, gdzie objął stanowisko dyrektora Gimnazjum im. Adama Mickiewicza. Tu w wolnej Polsce pracował tylko dwa lata, ale zdążył zyskać sobie miano „dużej miary wychowawcy tamtejszej młodzieży”. Według Ryszarda Szawłowskiego ks. Potrzebski prawdopodobnie 18 września 1939 roku, a więc po wkroczeniu wojsk sowieckich w granice Polski, wezwał przez megafon na Placu Batorego młodzież gimnazjum do stawienia się w szkole. „Następnego dnia rano, bodaj 19 IX, w kaplicy gimnazjalnej zgromadziło się około stu uczniów ze wszystkich klas. Ksiądz Potrzebski wspomniał o młodzieży, która zginęła w obronie Ojczyzny przed bolszewikami w 1920 roku i powiedział uczniom, że teraz czas na nich, że trzeba bronić Grodna”. Rozdano też młodzieży zdeponowane w szkole do celów ćwiczebnych przysposobienia wojskowego stare karabiny francuskie i młodzież pod kierunkiem nauczyciela wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego ppor. Dziekońskiego została skierowana do różnych punktów obrony miasta. W dniach 19-21 września dzielnie walczyła w obronie Grodna.

Po zajęciu miasta przez sowietów nastał terror i zemsta zwycięzców. Szkoły polskie jeszcze istniały i pozostała na razie w nich religia, ale życie w nich było ciężkie. Grażyna Lipińska napisała, iż „specjalnie obsadzone są przez «politruków» i otoczone ich opieką Gimnazjum Męskie im. A. Mickiewicza, gdzie dyrektorem jest ks. Wiktor Potrzebski oraz Szkoła Powszechna nr 6, gdzie kierownikiem jest Józef Wiewiórski. Na przełomie 1939 i 1940 roku ks. Potrzebski musiał ratować się przed aresztowaniem i uciekł do Warszawy.

W Warszawie, według Stanisława Podlewskiego, pod nazwiskiem Jana Orłowskiego objął stanowisko kapelana u Sióstr Loretanek na Pradze. Szybko też zorganizował „komplet gimnazjalny pomyślany przede wszystkim o młodzieży z Grodna, która w wyniku wojny znalazła się w Warszawie. Z biegiem lat dołączyła do nich również młodzież warszawska. Komplety zorganizowane i prowadzone przez ks. Potrzebskiego były reaktywowaniem I Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Adama Mickiewicza w Grodnie z siedzibą w Warszawie i do wybuchu Powstania przeprowadziły pięciokrotnie egzaminy maturalne, wydając ok. 40 świadectw dojrzałości” (R. Szawłowski). Włączył się też w działalność Armii Krajowej. Został kapelanem (pseudonim Corda) IV Rejonu Obwodu Śródmieście.

W Powstaniu Warszawskim „z największym poświęceniem i odwagą pełni swoje obowiązki kapelańskie. Codziennie odprawia co najmniej dwie Msze święte, zwykle w czerwonym ornacie, słucha godzinami spowiedzi, wygłasza porywające kazania. Ludność i powstańcy, zarówno oficerowie, jak i szeregowi, wraz z mjr Zagończykiem (Stanisław Steczkowski), dowódcą IV Rejonu – przystępują często do Komunii św.” (S. Podlewski). Muzeum Powstania Warszawskiego posiada szereg zdjęć ze Mszy Świętych i udzielania Komunii Świętej przez ks. Potrzebskiego w kaplicy przy ul. Moniuszki 11, zrobionych przez znanego fotografa powstania Eugeniusza Lokajskiego. Najbardziej znane jest jego zdjęcie, jak 13 VIII 1944 roku w kaplicy przy ul. Moniuszki 11 ks. Potrzebski błogosławi ślub sanitariuszki Alicji Treutler z podchorążym Bolesławem Biegą (z ręką na temblaku). Ksiądz Potrzebski zginął 4 IX 1944 roku ok. godz. 10 pod gruzami zbombardowanego przez Niemców budynku przy ul. Szpitalnej 4. Szczątki ukochanego przez powstańców kapelana rozpoznano po strzępach sutanny. Razem z nim zginęło prawie 100 osób, w tym 10 ze sztabu Rejonu IV Obwodu Śródmieście. Wieczorem tego dnia ks. kapelan Struś odprawił żałobne nabożeństwo i zabici zostali pochowani na podwórzu domu przy ul Szpitalnej.

ks. Tadeusz Krahel